حسن حسن زاده آملى
375
هزار و يك كلمه (فارسى)
2 . محاسبات محاسبات اين قبلهنما شامل دو قسمت بوده ، يكى استخراج قبله نسبت به نصف النهار هر محل و ديگرى محاسبهء انحراف مغناطيسى هر مكان . آ ) استخراج را به طرق متعدد مىتوان انجام داد ( به وسيلهء دايرهء هنديه يا اسطرلاب و يا سمت خورشيد در 8 خرداد و 22 تير و غيره ) ولى چون بحث در كليهء آنها طولانى خواهد بود لذا دو طريقه ذيلا ذكر مىشود : 1 . پس از تعيين طول و عرض جغرافيايى دقيق مكه و شهر منظور به وسيلهء دستورهاى حل مثلثات كروى سمت قبله تعيين مىشود . « 1 » اين طريقه خيلى دقيق بوده مىتوان درجات دقايق و ثوانى را نيز تعيين كرد ولى محتاج به محاسبات طولانى و استعمال لگاريتم بوده وقت زيادى مىگيرد و براى اشخاص غير ورزيده احتمال اشتباهات كلى مىرود و بايستى بازرسى نمود . 2 . اندازهگيرى سمت مكه روى كره . اين طريقه چنانچه با مهارت انجام شود
--> ( 1 ) - دستور حل مثلثات كروى . در دستورهاى فوق چنانچه مثلا براى تهران در نظر بگيريم . A زاويه متشكله بين نصف النهار تهران و سمت قبله اين شهر . B زاويه متشكله بين نصف النهار مكه و دايره عظيمهاى كه از مكه و تهران بگذرد . C بين الطولين . a متمم عرض مكه . B متمم عرض تهران .